25 gemeenten vergeleken: Apeldoorn is de gezondste stad, Rotterdam eindigt helemaal onderaan

woensdag, 18 november 2026 (12:39) - Metro

In dit artikel:

Apeldoorn is volgens een onderzoek van Arcadis opnieuw de gezondste stad van Nederland. De ranglijst vergelijkt 25 gemeenten niet op de gezondheid van inwoners zelf, maar op de invloed van hun leefomgeving. Daarbij kijkt Arcadis onder meer naar groen, luchtkwaliteit, verkeersveiligheid, mobiliteit, mogelijkheden om te bewegen en ruimte voor ontmoeting. Maastricht staat tweede en Amersfoort derde. Rotterdam sluit de ranglijst af; Den Haag staat 24e en Amsterdam en Tilburg delen de 22e plaats.

Groningen, dat eerder twee keer bovenaan stond, scoort dit jaar wel beter maar zakt buiten de top drie doordat andere gemeenten sterker vooruitgaan. Haarlem stijgt zes plaatsen en Haarlemmermeer vijf. Arnhem daalt negen plaatsen naar een gedeelde veertiende plek. In de middenmoot zijn de verschillen klein, waardoor beperkte scoreveranderingen grote gevolgen hebben.

Tegelijkertijd neemt de hoeveelheid groen in de onderzochte steden voor het derde jaar op rij af. Dat gebeurt ondanks plannen van vrijwel alle gemeenten om juist meer groen aan te leggen. Arcadis waarschuwt dat stedelijke verdichting de ruimte voor bomen, verkoeling, ontspanning en beweging onder druk zet. Nederlandse steden zijn internationaal nog steeds relatief gezonde woonplaatsen, maar volgens de onderzoekers zijn ingrijpende keuzes over de openbare ruimte nodig om dat zo te houden.

De luchtkwaliteit is gemiddeld verbeterd, mogelijk door strengere uitstootregels, schonere industrie, elektrisch vervoer en lokale verkeersmaatregelen. Emmen, Enschede en Terneuzen scoren hier het best; Amsterdam, Rotterdam en Leiden het slechtst. Grote, dichtbebouwde steden bieden wel goede mogelijkheden om te lopen, fietsen en het openbaar vervoer te gebruiken. Amsterdam staat daarom bovenaan bij gezonde mobiliteit, maar kampt tegelijk vaker met verkeersdrukte, hitte, geluid en gebrek aan rustige groene plekken.

De verkeersveiligheid krijgt van inwoners gemiddeld een 3,4, 1,1 punt lager dan twee jaar eerder. Dat hoeft niet te betekenen dat het verkeer feitelijk onveiliger is geworden; inwoners kunnen ook kritischer zijn. In Almere daalde de waardering opvallend sterk, van 8,1 naar 3,9. Amersfoort verbeterde juist door onder meer op veel wegen de maximumsnelheid te verlagen naar 30 kilometer per uur en het centrum autoluwer te maken.

Verder voldoen minder Nederlanders aan de beweegrichtlijnen. De mentale gezondheid lijkt na de verslechtering tijdens de coronapandemie voorzichtig te herstellen, al verschilt dat per stad. Arcadis noemt Terneuzen als zorgelijk voorbeeld, waar het aandeel inwoners met een verminderde psychische gezondheid steeg van 8,8 naar 11,9 procent.

De onderzoekers roepen gemeenten op om sneller concrete maatregelen te testen. Met zogenoemd tactical urbanism kunnen zij bijvoorbeeld tijdelijk straten afsluiten, zitplekken toevoegen of fietspaden aanleggen. Zo blijkt sneller wat werkt en hoe bewoners reageren. Een gezonde stad ontstaat volgens Arcadis niet vanzelf, maar vraagt om duidelijke keuzes over de schaarse openbare ruimte.

BEKIJK OOK:

Vandaag Inside: Hans Teeuwen heeft boodschap voor Stephan van Baarle (DENK): 'Pleurt lekker zelf op!'