Agressie in de zorg blijft groot probleem, ondanks maatregelen
In dit artikel:
Bijna zes van de tien medewerkers in zorg en welzijn rapporteerden in 2024 dat ze te maken kregen met agressie van patiënten of diens familie en vrienden, aldus het CBS. Dat percentage wijkt nauwelijks af van eerdere metingen in 2020 en zelfs van vóór de coronapandemie in 2019, wat aangeeft dat het probleem structureel is en de genomen maatregelen niet genoeg effect hebben gehad.
Vormen van agressie lopen uiteen: ongeveer één op de vijf ervaarde fysieke agressie, bijna de helft kreeg te maken met verbale agressie (schreeuwen, schelden) en een kwart meldde pestgedrag. Sociaal werkers en groeps-/woonbegeleiders blijken het zwaarst te lijden; bijna acht op de tien binnen deze groepen melden agressie, vooral in de ggz en gehandicaptenzorg. Verzorgenden melden relatief vaak seksuele intimidatie en fysieke aanvallen, terwijl maatschappelijk werkers en psychologen vaker bedreiging en discriminatie ervaren.
Er zijn duidelijke verschillen naar geslacht en leeftijd: mannen krijgen vaker te maken met bedreiging en intimidatie (zoals stalking of dreigementen richting familie), vrouwen vaker met seksuele intimidatie en handtastelijkheden. Jongere medewerkers ervaren agressie vaker dan oudere collega’s. Hoge werkdruk vergroot de kans op incidenten: 68% van wie werkdruk als te hoog ervaart, meldt agressie versus 54% bij wie de werkdruk goed is.
Agressie komt niet alleen van outsiders; ongeveer een derde van de medewerkers ondervindt ook pestgedrag van collega’s of leidinggevenden. Hoewel medewerkers die agressie meemaken bijna evenveel voldoening uit hun werk halen als collega’s zonder zulke ervaringen, rapporteren zij vaker psychische klachten: 19% voelt zich opgebrand tegenover 12% van collega’s zonder agressie-ervaringen.
De kwestie kreeg politiek en maatschappelijk aandacht (onder meer Kamervragen in 2023 en 2025, landelijke campagnes en lokale maatregelen zoals anoniemere naamkaartjes bij Medisch Centrum Twente), maar maatregelen zoals meldpunten en bewaking blijken onvoldoende om de incidenten substantieel te verminderen. De cijfers onderstrepen de noodzaak van effectievere preventie, betere arbeidsomstandigheden en blijvende beleidsinzet om veiligheid en mentale gezondheid van zorgpersoneel te beschermen.