Belastingbetaler draait deels op voor opruimen peuken: zoveel kost dat jaarlijks
In dit artikel:
Nederlandse gemeenten, waterschappen en het ministerie willen dat tabaksfabrikanten voortaan alle kosten dragen voor het opruimen van sigarettenpeuken. Nu betalen producenten grofweg de helft en dragen belastingbetalers de rest; opruimen kost ongeveer 36 miljoen euro per jaar.
Fabrikanten zijn sinds 2023 deels verantwoordelijk, maar alleen voor peuken van sigaretten die in Nederland zijn verkocht. Doordat sigaretten hier duurder zijn geworden en meer via het buitenland worden gekocht, daalt de binnenlandse afzet en daarmee ook de bijdrage van fabrikanten — in 2025 viel de accijnsopbrengst bijvoorbeeld 15% lager uit. Gemeenten vinden het onterecht dat zij en niet-rokers de resterende kosten moeten betalen en pleiten voor volledige producentenverantwoordelijkheid.
Peuken vormen een groot milieuprobleem: volgens de Zwerfafvalmonitor belanden jaarlijks zo’n 7 miljard filters in de natuur en op straat. Filters bestaan vaak uit celluloseacetaat en bevatten microplastics en giftige stoffen (zoals arseen); ze breken langzaam af, fragmenteren in vezels en zijn lastig te verwijderen wanneer ze vast komen te zitten of in water uit elkaar vallen.
Regionaal en nationaal groeit de druk om filters te verbieden: 28 gemeenten steunen een campagne tegen wegwerpfilters en het RIVM-onderzoek suggereert dat ongebufferde sigaretten geen extra milieuschade veroorzaken. De overheid onderzoekt een landelijk verbod en andere maatregelen om een rookvrije generatie te realiseren, maar wanneer en in welke vorm zulke maatregelen komen is nog onduidelijk.
Kortom: gemeenten willen dat de tabaksindustrie volledig opdraait voor opruimkosten op basis van het principe van producentenverantwoordelijkheid, terwijl beleidsmakers tegelijk kijken naar een mogelijk verbod op filters en andere manieren om het peukenprobleem structureel aan te pakken.