Beloftes over collageen blijken misleidend: hoe zit dat?
In dit artikel:
De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft recent onderzoek gedaan naar reclames voor collageensupplementen en concludeert dat veel gezondheids- en medische claims niet zijn bewezen en daarom verboden zijn. Collageen — een door het lichaam aangemaakt eiwit dat voorkomt in huid, botten, pezen, tanden en kraakbeen — wordt de afgelopen jaren steeds vaker verkocht als poeder, tablet, capsule of drankje. Fabrikanten en webshops maakten echter geregeld ongefundeerde beweringen, zoals dat collageen botten versterkt, gewrichten verbetert of de eigen collageenproductie op gang brengt; die claims missen de wetenschappelijke onderbouwing die voor gebruik is toegestaan.
Bij de controle bleek dat zo’n 25 van de 30 onderzochte websites onrechtmatige claims plaatsten. Ongeveer de helft van deze beweringen betrof expliciet medische claims (verboden bij voedingssupplementen omdat ze verwijzen naar het voorkomen of genezen van ziekten), de andere helft waren ongeoorloofde gezondheidsclaims. Bekende ketens maakten zich hier ook schuldig: Kruidvat (en moederbedrijf AS Watson) verwijderde na een NVWA-melding een blogtekst waarin onder meer werd gesteld dat het lichaam na het vijftigste bijna geen collageen meer aanmaakt. Webshops die verboden claims gebruikten kregen boetes en moesten hun teksten aanpassen; de NVWA blijft de komende maanden controleren en kan zwaardere maatregelen nemen als dat nodig is.
Wetenschappelijk bewijs voor voordelen van collageensuppletie is volgens experts zwak. Dermatoloog in opleiding en onderzoeker Chiel Ebbelaar (LUMC) wijst op veel methodologische problemen in studies: slechte opzet, gebrek aan adequate controlegroepen, gelijktijdige toediening van andere stoffen (zoals vitamine C) en praktijktesten waarbij veranderingen voortkomen van huidverzorging tijdens de studie in plaats van van collageensuppletie zelf. Resultaten kunnen statistisch aantonen dat er een verschil is, terwijl dat klinisch weinig betekenis heeft.
Wat betreft risico’s: collageen lijkt doorgaans niet schadelijk, maar levert vooral extra aminozuren. Wel bestaan zorgen over mogelijke verontreiniging (zoals zware metalen) vooral bij producten uit het buitenland en over toevoegingen als vitamine B6, waarvan overdosis (bij veel gebruik) nadelige effecten, zoals zenuwschade, kan geven. In Nederland is toezicht relatief streng, maar consumenten moeten alert blijven op kwaliteit en onnodige gezondheidsclaims. De EU kent geen goedgekeurde gezondheidsclaims voor collageen, waardoor reclameteksten terughoudend moeten zijn.