Burgemeesters bezorgd over verruwing in de samenleving en de wereld

In dit artikel:

Burgemeesters waarschuwen voor toenemende verharding en verruwing in de politiek, de samenleving en wereldwijd, en doen hun uitspraken in toespraken in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen over een maand. Persbureau ANP analyseerde ongeveer honderd recente redacties en toespraken — onder meer met behulp van kunstmatige intelligentie — die waren uitgesproken bij nieuwjaarsrecepties, herdenkingen en andere gelegenheden.

Kernbezorgdheden zijn intimidatie en bedreigingen richting bestuurders; burgemeester Maarten Haverkamp (De Bilt) stelt dat die intimidatie ertoe leidt dat sommige raadsleden “zich niet meer verkiesbaar stellen”. Collega’s signaleren dat tegenstellingen worden opgeblazen, het publieke debat stroef verloopt en fatsoensnormen op de achtergrond raken. Bij een herdenking wees burgemeester Karen Heerschop (Houten) op het gevaar van ontmenselijkende taal die groepen reduceert tot vijanden en uiteindelijk in geweld kan uitmonden; ze trok daarbij parallellen met het begin van nazi-propaganda.

De burgemeesters roepen landelijke politici op het goede voorbeeld te geven en hekelen impulsief, polariserend gedrag dat gericht is op aandacht in plaats van verantwoordelijk leiderschap. Ook internationale ontwikkelingen en technologische factoren kwamen aan de orde: critici noemen wereldleiders en techmiljardairs die feiten onderhandelbaar maken en sociale media-algoritmen die mensen tegen elkaar opzetten. Volgens sommige burgemeesters is het gebrek aan verantwoordelijkheidsbesef van de machtigen schadelijk en zelfs levensgevaarlijk.