Channa (89) was één van de 300 onderduikers op de Jodenboerderij: 'Heimwee, maar zoveel liefde'
In dit artikel:
In de Haarlemmermeer bestond tijdens de Tweede Wereldoorlog een opmerkelijke schuilplek: de zogenoemde Jodenboerderij De Zorg bij Nieuw-Vennep. Ruim driehonderd Joodse onderduikers vonden daar een tijdelijk thuis; op het hoogtepunt verbleven er circa zeventig mensen tegelijk. De boerderij en het geloof van de familie Bogaard—zij zagen het helpen van Joden als hun plicht—vormden het decor van een verrassend ongedwongen, maar ook uiterst risicovolle onderduikorganisatie.
Het tweedelige Andere Tijden-programma De kinderen van de Jodenboerderij vertelt deze geschiedenis aan de hand van nog levende voormalige onderduikers, nabestaanden van de Bogaards en oud-dorpsgenoten. Minstens vijf Joodse getuigen, nu op hoge leeftijd, komen aan het woord: Channa Walvisch (89), en Joop (1926), Maurits (1934), Hélène (1938) en Chella (1939). Zij schetsen een beeld van huiselijkheid en zorg, maar ook van heimwee, angst en uiteindelijk verlies. Chella, door haar moeder weggestuurd en ingeprent met onzekerheid, noemt die opvang later “de puurste vorm van liefde”; Channa memoreert de enorme inzet van de familie Bogaard, die letterlijk hun levens en die van hun kinderen op het spel zette.
De verstopplaatsen waren divers: kelder, hooiberg, schuur, zelfs onder een kleed over een sloot of in voertuigen, en veel onderduikers werkten gewoon mee op het land. Juist die relatieve openheid maakte de situatie wonderlijk maar kwetsbaar — veel mensen in het dorp wisten van het bestaan van de boerderij. Oom Hannes, die veel baby’s in veiligheid bracht (soms dagenoud), heeft zijn verhaal later op film vastgelegd; die beelden uit 1963 worden nu gebruikt in de documentaire.
Het tweede deel van de uitzending behandelt de dramatische keerzijde: na een eerste huiszoeking door Nederlandse agenten in het najaar van 1942 liep het mis. Deel 1 legt vooral de menselijke kant en het dagelijks overleven vast; deel 2 belooft antwoord op vragen over ontdekking, verantwoordelijkheid en het lot van de onderduikers. De serie is te zien op NPO 2 (vanavond 21 februari en volgende week zaterdag 20.30 uur) en terug te kijken via NPO Start.