Coalitieakkoord bekendgemaakt: de belangrijkste plannen op een rij
In dit artikel:
D66, VVD en CDA hebben vanmiddag hun coalitieakkoord gepresenteerd met uitgebreide bezuinigings- en hervormingsmaatregelen op onder meer zorg, uitkeringen, huisvesting, klimaat en migratie. Een deel van de plannen was al vanochtend gelekt; nu zijn de maatregelen bevestigd en voorzien van tijdschema’s en geraamde besparingen.
Zorg en eigen risico
- De partijen willen ruim 5 miljard euro besparen op het eigen risico in de zorg. De eerder geplande verlaging van het eigen risico gaat niet door; vanaf volgend jaar wordt het bedrag weer geïndexeerd naar lonen en inflatie. Per 2027 stijgt het eigen risico met 60 euro (+1 miljard op de begroting).
- Voor individuele behandelingen geldt een maximum van 150 euro uit het eigen risico; die grens wordt meegeïndexeerd.
Arbeidsmarkt en uitkeringen
- De duur van de WW wordt teruggebracht van twee naar één jaar, ingevoerd vanaf 2029. Dit moet op termijn ongeveer 1,3 miljard euro per jaar besparen (eerste jaren circa 0,5 miljard).
- Tegelijk krijgen nieuwe uitkeringsgerechtigden in de eerste maanden iets meer: van 75% naar 80% van het laatstverdiende salaris.
Kinderopvang en huishoudelijke lasten
- Het kabinet voert het plan door om de kinderopvang praktisch gratis te maken: ouders betalen geen toeslag meer, maar nog slechts 4% van de totale kosten. Deze regeling wordt naar verwachting in 2029 ingevoerd.
- Vanaf 2030 komt er een suikertaks die circa 850 miljoen euro per jaar moet opleveren; producenten van suikerhoudende dranken dragen de last, die vaak wordt doorberekend aan consumenten.
Huisvesting, statushouders en hypotheekrente
- Gemeenten krijgen de vrijheid te bepalen of statushouders voorrang krijgen bij sociale huurwoningen; het akkoord verwijst naar lokale knelpunten en laat de uitvoeringskeuze bij gemeenten. Demissionair minister Mona Keijzer werkt los van dit akkoord aan een wetsvoorstel om die voorrangsregeling te beëindigen.
- Er komt voorlopig geen afbouw van de hypotheekrenteaftrek; de fiscale behandeling van het eigen huis en het eigenwoningforfait blijven ongewijzigd — een concessie van VVD aan D66/CDA.
Migratie en asiel
- Bij acute instroomdruk wil het kabinet inreisbeperkingen kunnen toepassen, bijvoorbeeld een tijdelijke stop op nareizen van familieleden van bepaalde verblijfsvergunninghouders.
Klimaat, energie en stikstof
- Het klimaatbeleid van het vorige kabinet wordt voortgezet: prioriteit voor het oplossen van het overvolle stroomnet, doorgang voor CO2-opslag en voortzetting van subsidies voor duurzame energie (extra ronden tot 2032).
- Voor stikstof komt een landelijke, wettelijk verankerde aanpak met harde doelen en 20 miljard euro aan middelen. Landbouw moet tussen 2030 en 2035 flink reduceren (23–25% in 2030 en 42–46% in 2035 voor ammoniak). Als doelen niet worden gehaald volgen maatregelen, waaronder inleveren van veehouderijrechten. Deel van het geld is bestemd voor opkoop (750 miljoen), gebiedsmaatregelen (2 miljard), innovatiesubsidies (750 miljoen) en jaarlijkse middelen voor industrie/verkeer (50 miljoen).
Langdurige zorg en andere maatregelen
- Er moeten meer dan een miljard euro aan besparingen op de langdurige zorg; cliënten moeten onder meer huur gaan betalen en sommige middelen worden herschikt. Patiënten die het kunnen betalen, dragen meer bij aan huishoudelijke hulp.
- De AOW-leeftijd stijgt vanaf 2033 sneller: bij elke extra jaar levensverwachting gaat de AOW‑leeftijd voortaan een heel jaar omhoog (structurele besparing >2,5 miljard euro).
- Accijnsverlaging op benzine blijft tot en met 2027; op andere brandstoffen stijgt de accijns mogelijk eerder.
- Vanaf 2027 krijgt de media‑sector 50 miljoen euro per jaar, onder meer om een eerder aangekondigde bezuiniging op de publieke omroep deels terug te draaien en om persveiligheid en journalistieke vrijheid te versterken.
Het akkoord is omvangrijk en bevat veel tijdsgebonden ingrepen; voor veel onderdelen (precieze verdeling van middelen, uitvoeringsdetails en wetswijzigingen) zijn nog nadere uitwerkingen en afspraken met sectoren nodig.