College: mensenrechten onder druk door monitoring demonstranten

In dit artikel:

De Nederlandse overheid verzamelt steeds meer informatie over demonstraties en demonstranten, soms ook over hun politieke of religieuze overtuiging. Het College voor de Rechten van de Mens waarschuwt in zijn jaarlijkse rapportage dat mensen daardoor kunnen afzien van demonstreren uit angst om door de overheid te worden gevolgd. Dit zogenoemde chilling effect kan het demonstratierecht en andere mensenrechten onder druk zetten.

Overheden verzamelen informatie om protesten veilig te laten verlopen. Politie en gemeenten kunnen onder meer sociale media volgen, straatcamera’s inzetten en speciale informatieteams gebruiken. Volgens het College is echter onvoldoende duidelijk wettelijk geregeld hoe digitale controle mag worden toegepast. Na incidenten ontstaat bovendien vaak een ‘regel-reflex’: de roep om strengere regels en extra bevoegdheden, terwijl vrijwel alle demonstraties zonder problemen verlopen.

Voorzitter Rick Lawson noemt de ontwikkeling zorgelijk. Het College roept bestuurders en wetgevers op te kiezen voor transparantie en vertrouwen in burgers, en voor een helder wettelijk kader dat het verzamelen, bewaren en delen van persoonsgegevens begrenst en de privacy van demonstranten beschermt.