Europa werkt aan de digitale euro (CBDC): dit wil je weten

In dit artikel:

De digitale euro is een door centrale banken uitgegeven digitale munteenheid (CBDC) die Europa dit jaar wil goedkeuren en volgend jaar wil testen; definitieve invoering wordt vaak rond 2026 genoemd, maar het Europees Parlement moet eerst beslissen. De Europese Centrale Bank (ECB) ontwikkelt de CBDC samen met nationale centrale banken zoals De Nederlandsche Bank (DNB).

Wat het is: de digitale euro is publiek digitaal geld, geen cryptomunt en niet hetzelfde als het girale geld van commerciële banken. DNB vergelijkt het beeldend als een "bankbiljet met een digitaal jasje": het moet in webshops, aan de kassa en voor peer-to-peer-betalingen gebruikt kunnen worden, en het biedt ook de mogelijkheid tot offline betalen.

Waarom nu: digitale betalingen zijn sterk toegenomen terwijl contant geld sterk is teruggelopen—ongeveer 20 procent van betalingen gebeurt nog contant. De digitale euro moet publieke toegang tot betalen en betaalzekerheid waarborgen, en zorgen dat mensen die moeite hebben met digitaal bankieren (in Nederland circa twee miljoen mensen) niet worden uitgesloten. Daarnaast speelt geopolitiek: veel betaaldiensten lopen via Amerikaanse platforms; een eigen CBDC moet Europese weerbaarheid vergroten.

Privacy, toezicht en risico’s: DNB zegt dat kleine betalingen vergelijkbaar blijven met contant geld en anoniem kunnen zijn omdat transacties aan het eind van de dag worden gebundeld en verrekend. Voor grotere bedragen gelden wél registraties vanwege regels tegen witwassen en terrorismefinanciering; in die gevallen kan toezicht leiden tot blokkades of afschermingen van rekeningen (debanking). Critici vrezen dat de digitale euro uiteindelijk gebruikt kan worden als controlemiddel om gedrag te sturen of geldstromen te blokkeren. DNB benadrukt dat het ontwerp niet bedoeld is om betalingen te volgen of mensen te manipuleren, maar erkent dat wantrouwen begrijpelijk is omdat commerciële banken nu ook betalingsstromen monitoren en ingrijpen bij verdachte transacties.

Gebruik en gevolgen: invoering is bedoeld als aanvullende optie — contant geld en het huidige banksysteem blijven bestaan; gebruik is vrijwillig. Na politieke besluitvorming volgen pilots en experimenten om technische en juridische vragen te toetsen. Belangrijke aandachtspunten blijven privacybescherming, anti-witwasmaatregelen, toegankelijkheid voor kwetsbare groepen en de vraag hoe een publieke digitale valuta zich verhoudt tot commerciële bankdeposito’s.

Kortom: de digitale euro moet modern betaalverkeer mogelijk maken en publieke belangen beschermen, maar succes hangt af van politieke keuzes en het vinden van een balans tussen privacy, veiligheid en toezicht.