Experts zien roken weer 'cool' worden: 8 op 10 Oscarfilms tonen sigaretten en dat roept kritiek op

In dit artikel:

Hoewel steeds minder Nederlanders roken, is de sigaret opvallend zichtbaar in de hedendaagse popcultuur. Onder anderen Monica Geuze, Joost Klein, Antoon, Meau en Lil Kleine verschijnen online of in muziekvideo’s met een sigaret. Ook internationale sterren als Charli XCX, Dua Lipa, Beyoncé, Madonna en Sabrina Carpenter dragen bij aan de hernieuwde populariteit van het beeld. Dat leidt tot kritiek van de antitabakslobby, die waarschuwt dat bekende personen zo onbedoeld reclame maken voor tabak.

Volgens cijfers van het CBS, het RIVM en het Trimbos-instituut daalde het aandeel rokende volwassenen van 25,7 procent in 2014 naar 17,8 procent in 2025. Onderzoekers weten nog niet of de online trend deze daling zal keren. Wel blijft het aantrekkelijke imago van roken hardnekkig. Mediawetenschapper Dan Hassler-Forest wijst erop dat de tabaksindustrie jarenlang verschillende rookstereotypen heeft gecreëerd, van de stoere cowboy tot de verfijnde, vrouwelijke filmster. Daardoor kan roken nog steeds passen bij uiteenlopende identiteiten.

De sigaret is bovendien niet uit films verdwenen: acht van de tien films die in 2025 en 2026 voor een Oscar voor beste film werden genomineerd, bevatten rokende personages. De huidige opleving wordt door sommigen verbonden aan de zogenoemde Brat Summer, die ontstond rond Charli XCX’ album Brat uit juni 2024.

Voor een deel van Gen Z staat roken voor rebellie, nostalgie en een bewust rommelige stijl. Het vormt volgens social creators een tegenreactie op de perfecte, gezonde ‘clean girl aesthetic’. De sigaret fungeert daarbij vooral als visueel symbool waarmee iemand zich wil positioneren.

Rookvrije Generatie en de Hartstichting benadrukken echter dat een sigaret als stijlmiddel niet minder schadelijk wordt. Roken verhoogt onder meer het risico op kanker en hart- en longziekten. De organisatie spreekt influencers soms aan, maar wil niet alleen individuen aanwijzen. Volgens bestuurder Hans Snijder moet vooral het publieke debat gaan over het voordeel dat de tabaksindustrie uit deze online zichtbaarheid kan halen.