Fors meer kabels en transformatorhuisjes, maar wachtlijsten stroomnet groeien
In dit artikel:
Netbeheerders hebben vorig jaar flink doorgewerkt aan het elektriciteitsnet: ze legden circa 4.500 km kabels, bouwden ruim 2.000 transformatorhuisjes en pakten het hoogspanningsnet op meer dan vijftig plekken aan. Ondanks die investeringen melden Netbeheer Nederland en haar leden dat vrijwel alle wachtlijsten voor aansluitingen toch zijn toegenomen.
Huishoudens en bedrijven ervaren hierdoor lange wachttijden: kleinverbruikers staan gemiddeld 45 weken in de rij voor een nieuwe aansluiting en 21 weken voor een uitbreiding. De knelpunten zijn vooral geconcentreerd in Flevoland, Gelderland en Utrecht, waar het net zo volloopt dat er zelfs twijfels zijn of nieuwe huizen nog aan te sluiten zijn. Staatssecretaris Jo-Annes de Bat (CDA) noemt mogelijke “onorthodoxe maatregelen” en werkt aan wetten om sneller capaciteit te kunnen bijbouwen; het kabinet bereidt ook een crisiswet voor om de situatie te bestrijden.
Er was één uitzondering: de wachtrij voor grote aansluitingen op het hoogspanningsnet werd korter. TenneT ging één-op-één in gesprek met bedrijven, sorteerde dubbele of kansloze aanvragen uit en sloot waar mogelijk contracten waarin afname aan piektijden wordt beperkt. Dat maatwerk is echter niet schaalbaar voor de buurt- en regiolijsten: daar staan veel kleinere ondernemers (bakkers, schilders, monteurs) die niet over netwerkspecialisten beschikken.
Netbeheerders investeren de komende jaren miljarden in extra kabels, transformatoren en hoogspanningsverbindingen, maar lopen tegen grenzen aan. Vergunningprocedures duren vaak langer dan de bouw zelf en er is een groot tekort aan technisch personeel. “De vijver hiervoor is klein en wordt veel bevist”, aldus Jinny Moe Soe Let van Netbeheer Nederland.
Als aanvullende strategie pleit de branche voor slimmer gebruik van het bestaande netwerk: meer flexcontracten waarmee bedrijven stroom buiten de avondpieken afnemen, en financiële prikkels om gebruik in daluren te stimuleren. Er lopen gesprekken met ongeveer vijftig grote verbruikers om die flexibiliteit te vergroten. Netbeheer Nederland stelt dat de vraag naar elektriciteit voorlopig sneller stijgt dan de capaciteit kan meegroeien — een trend die door geopolitieke ontwikkelingen en hogere fossiele brandstofprijzen nog wordt versterkt omdat schakelen naar stroom aantrekkelijker wordt voor bedrijven en consumenten.