Geen verbetering in het onderwijs: basisvaardigheden blijven zwak, kloof groeit
In dit artikel:
Het vandaag gepubliceerde rapport De staat van het onderwijs van de Inspectie van het Onderwijs schetst een verdeeld beeld: veel negatieve signalen, maar ook onderdelen die voldoende scoren. Ongeveer 82 procent van basisscholen en scholen in het voortgezet onderwijs kreeg een voldoende. Toch concludeert inspecteur-generaal Alida Oppers dat “de noodzakelijke kwaliteitsverbetering blijft steken”: ondanks jaren van extra investeringen en beleid is er geen doorbraak in basisvaardigheden.
Wat opvalt is de groeiende ongelijkheid per woonplaats. Verschillen ontstaan al vroeg: peuters in grote steden nemen minder vaak deel aan voorschoolse educatie. De in 2023 ingevoerde doorstroomtoets, bedoeld om kansen te vergroten, blijkt niet overal het gewenste effect te hebben; adviezen worden in stedelijke gebieden vaker naar boven bijgesteld dan in minder stedelijke regio’s, terwijl op reformatorische scholen adviezen het minst worden aangepast.
Basisvaardigheden vormen de grootste zorg. In het basisonderwijs is er na de coronapieken een stabilisatie en meer aandacht voor taal, maar echte vooruitgang ontbreekt. In het voortgezet onderwijs zijn leesvaardigheid en woordenschat nog onder het niveau van vóór corona; rekenen daalt, vooral in het vmbo. In het mbo zijn de problemen het ernstigst: veel studenten halen niet de vereiste taal- en rekenniveaus, burgerschapsonderwijs blijkt moeilijk vorm te geven en het lesaanbod is te weinig concreet.
Deskundigen en belangenorganisaties reageren met zorg: Sezgin Cihangir (Nederlands Mathematisch Instituut) waarschuwt dat zwakke basisvaardigheden doorwerken in vervolgonderwijs, arbeidsmarkt en zelfredzaamheid. Scholierenorganisatie Laks, vertegenwoordigd door voorzitter Thijmen Widlak, mist in het rapport aandacht voor prestatiedruk en de sterke toetsfocus.
De Inspectie kondigt een wijziging aan: vanaf 2027 krijgen leerresultaten minder gewicht bij schoolbeoordelingen en gaan kwaliteitszorg en bestuur zwaarder meewegen — een keuze die door sommigen als tegenstrijdig wordt gezien nu juist leerprestaties blijven achterblijven. Samengevat: structurele verbetering van taal, rekenen en burgerschap blijft uit en regionale ongelijkheid vergroot de uitdaging voor het Nederlandse onderwijs.