Honderden winkels verkopen nog steeds verboden vapes: 'Onthutsend aantal overtredingen'
In dit artikel:
Ondanks het in Nederland ingevoerde verbod en intensieve controles blijven vapes opvallend makkelijk verkrijgbaar. Onderzoek van RTL Nieuws op basis van NVWA-cijfers toont dat de toezichthouder de afgelopen vier jaar duizenden keren inspecteerde; bij 43 procent daarvan resulteerde dat in een boete en bij 5 procent in een waarschuwing. Toch zetten veel verkopers de handel voort.
Concreet kregen in die periode bijna 250 bedrijven meerdere boetes, en 244 van hen gingen na minstens twee boetes gewoon door met overtredingen zoals het verkopen van gearomatiseerde vapes of verkoop aan minderjarigen. De overtreders variëren van tabaksspeciaalzaken tot tankstations, supermarkten en avondwinkels. Zeventigtwee bedrijven kregen vijf of meer boetes; zes hebben tien of meer sancties op hun naam staan, wat duidt op hardnekkig gedrag waarbij boetes blijkbaar worden ‘ingecalculeerd’.
Het boeteregime kent oplopende bedragen: afgelopen jaar kon een eerste overtreding maximaal €1.360 kosten, bij een tweede tot €2.060 en voor een eerste schending van het smaakjesverbod al maximaal €3.160. Bij herhaalde overtredingen kunnen boetes oplopen tot €22.500. Sinds 2025 mogen illegale vapes ook in beslag worden genomen en worden de vernietigingskosten op de verkoper verhaald, wat de financiële druk vergroot.
Toch menen experts dat de huidige sancties onvoldoende afschrikken. Herman Bröring (hoogleraar bestuursrecht) stelt dat het systeem niet afdoende werkt en dat hogere sancties of strafrechtelijke vervolging nodig kunnen zijn. Ook het Trimbos-instituut spreekt van een "onthutsend aantal overtredingen". Arts Danielle Cohen (LUMC) is vooral onthutst omdat veel kopers jongeren zijn en benadrukt dat veel aankopen ook via sociale media verlopen, buiten het zicht van fysieke controles.
De NVWA erkent probleemgevallen: sommige ondernemers verstoppen vapes om controles te omzeilen. De toezichthouder zegt haar werkwijze aan te passen en herhaalde inspecties uit te voeren — soms tien tot zestien keer bij dezelfde verkoper — maar noemt handhaving een zaak van lange adem. NVWA en OM overleggen nu over zwaardere handhavingsopties, waaronder mogelijk strafrechtelijke stappen tegen notoire overtreders.