Is een statiegeldloterij de oplossing tegen zwerfafval? 'Het werkt ontzettend'

In dit artikel:

Canadees onderzoek van de Universiteit van Brits-Columbia toont aan dat een statiegeldloterij het terugbrengen van flesjes en blikjes aanzienlijk bevordert. In zo’n systeem kunnen mensen hun statiegeldflesjes of -blikjes inleveren en kiezen om hun geld om te zetten in een lot voor een prijs, waarbij niet-ingeleverd geld vaak aan goede doelen gaat. In Nederland bestaat statiegeld op grote plastic flessen (25 cent), kleine flesjes (15 cent) en sinds april 2023 ook op blikjes (15 cent). Hoewel dit statiegeldsysteem het zwerfafval van flesjes en blikjes met 70 procent heeft teruggedrongen, wordt het inzameldoel van 90 procent nog niet gehaald: van plastic flesjes wordt 77 procent en van blikjes 84 procent ingezameld. Bovendien zorgen vooral blikjes door het massale inleveren voor extra problemen, zoals lange wachtrijen bij inleverautomaten en beschadigde afvalbakken, met als recent voorbeeld 2,3 miljoen euro schade in Rotterdam.

Gedragswetenschapper Tom de Bruyne pleit voor invoering van een statiegeldloterij in Nederland, met het Noorse model als voorbeeld. Sinds 2008 hanteert Noorwegen dit systeem, waar men een keuze heeft om statiegeld direct te innen of te doneren aan het Rode Kruis, waarbij deelname aan een loterij volgt. Dit resulteert in een retourpercentage van 95 procent. De Bruyne benadrukt dat de loterij mensen motiveert doordat men altijd het gevoel heeft iets goeds te doen, zelfs als men niet wint, doordat onuitgekeerd geld naar een goed doel gaat. Hiermee kan een statiegeldloterij potentieel de effectiviteit van het Nederlandse statiegeldsysteem aanzienlijk vergroten en de hoeveelheid zwerfafval verder verminderen.