Kabinet sluit opkomstplicht leger niet uit: zo kan die stap voor stap worden ingevoerd

In dit artikel:

Staatssecretaris Derk Boswijk van Defensie zegt in de Tweede Kamer dat hij hoopt dat een opkomstplicht niet nodig wordt, maar dat hij het ook niet kan uitsluiten: de maatregel kan stapsgewijs worden ingevoerd als uitbreiding van de krijgsmacht niet snel genoeg lukt. Door toegenomen geopolitieke spanningen en jarenlange onderinvestering wil het kabinet het defensiepersoneel oplijnen naar ongeveer 122.000 personen; nu werken er zo’n 80.000 mensen bij Defensie.

Het kabinet onderzoekt een zogenaamde selectieve opkomstplicht: niet iedereen wordt opgeroepen, maar een specifieke groep kan worden geselecteerd. De voorgestelde invoering bestaat uit meerdere fases: eerst een vrijwillige enquête, daarna een verplichte enquête; bij onvoldoende respons volgen verplichte gesprekken en uiteindelijk keuringen. In landen als Zweden bestaat zo’n model al; daar kunnen jongeren die niet gehoorzamen een boete krijgen.

Oppositiepartijen uiten zorgen over mogelijke strafmaatregelen, gedwongen oefeningen en demotivatie bij jongeren die zonder vrijwillige keuze worden opgeroepen. Staatssecretaris Boswijk benadrukt dat de plannen nog verder worden uitgewerkt en dat hij in gesprek blijft met de Kamer.

Terug naar de praktijk: formeel kent Nederland nog steeds dienstplicht voor 17- tot 45‑jarigen, maar de opkomstplicht is sinds 1997 opgeschort en kan in geval van nood snel worden heringevoerd. De recente aanmeldingen bij het leger namen toe nadat koningin Máxima als reservist begon; dat zogenoemde ‘Máxima-effect’ versterkt de discussie over hoe personeelstekorten het best kunnen worden aangepakt.