Kinderombudsman: 'Jongeren in jeugdhulp durven niet te klagen'

In dit artikel:

Jongeren in residentiële jeugdhulp gebruiken bijna nooit de formele klachtenroutes omdat ze zich niet vrij en veilig voelen om een melding te doen. Dat stelt de Kinderombudsman in het rapport “Je bent maar een kind, je durft gewoon niet”. Uit gesprekken met (oud-)bewoners en experts blijkt dat twijfels over de onafhankelijkheid van afhandeling, angst voor negatieve gevolgen in de dagelijkse begeleiding en het gevoel dat procedures te formeel en langdurig zijn, jongeren weerhouden van klagen. Daardoor blijven misstanden vaak onopgemerkt.

De Kinderombudsman, Margrite Kalverboer, noemt de situatie pijnlijk en wijst erop dat sinds het vorige onderzoek (2016) weinig structureel is verbeterd. Jongeren krijgen vaak onvoldoende en onbegrijpelijke informatie over hun klachtenrechten, soms precies op momenten waarop ze er niet bij zijn (bijv. direct na plaatsing). Omdat zij afhankelijk zijn van begeleiders, afgescheiden van huis en in hun vrijheid beperkt, zijn ze extra kwetsbaar.

Het rapport bevat indringende voorbeelden: Melody pleit voor anonieme behandeling en een klachtenfunctionaris met pedagogische kennis; Tom vertelt dat zijn suïcidale klachten routinematig werden afgehandeld met kleurplaten. Er staan ook positieve ervaringen in, bijvoorbeeld van een pleegzorgmedewerkster die een jongere uit een moeilijke situatie hielp.

De Kinderombudsman formuleert drie concrete aanbevelingen: geef jongeren standaard en begrijpelijke informatie over klachtenmogelijkheden en faciliteer anonieme, online opties; richt zorg in rond het welzijn en de ontwikkeling van jongeren, versterk vertrouwensrelaties en betrek hen bij beslissingen; reageer snel op signalen, geef duidelijke terugkoppeling en probeer conflicten informeel te herstellen. Kalverboer ziet het rapport als startpunt voor overleg met ministeries, gemeenten, Jeugdzorg Nederland en aanbieders om te zorgen dat jongeren wél durven spreken.