Marieke (35) herkent zich in de eetstoornis ARFID: 'Mijn keel gaat bij bepaald eten op slot'

In dit artikel:

Marieke Groothuis (35) herkent zich in ARFID, een eetstoornis waarbij mensen voedsel sterk beperken of vermijden vanwege onder meer de structuur, geur, smaak of kleur. Bij haar begon dit al als baby, toen ze stukjes in haar eerste hapjes niet kon doorslikken. Een officiële diagnose kreeg ze nooit, maar haar ervaringen passen volgens haar duidelijk bij ARFID.

Als kind kon Marieke maar weinig eten. Haar menu bestond vooral uit snoep, suikerpap, wit brood met zoet beleg, patat, frikadellen, pannenkoeken en kip die uitsluitend op de vertrouwde manier was klaargemaakt. Vooral gekookte groenten, sauzen, kruiden, korrelige structuren en vloeibaar eten met stukjes kan ze niet verdragen. Wanneer ze iets niet veiligs probeert door te slikken, voelt het alsof haar keel op slot gaat. Dat leidt tot kokhalzen, benauwdheid en soms paniek. Stress maakt de klachten erger; dan lukt zelfs het eten dat ze normaal wel verdraagt soms niet.

Haar ouders probeerden haar vroeger te dwingen, te belonen en langer aan tafel te laten zitten, maar niets hielp. Volgens Marieke was er destijds weinig kennis of begrip voor de eetstoornis. Vanaf haar achttiende, toen ze op zichzelf woonde en een relatie kreeg, leerde ze geleidelijk nieuwe producten verdragen. Ze zoekt daarbij aansluiting bij ingrediënten die ze al kent: feta leidde bijvoorbeeld tot een poging met mozzarella. Sommige voedingsmiddelen accepteert ze meteen, terwijl ze andere slechts tijdelijk of in kleine hoeveelheden kan eten.

Uit eten gaan lukt meestal als ze om aanpassingen kan vragen, zoals een kapsalon zonder groente en saus of een pizza zonder tomatensaus. Voor de zekerheid heeft ze altijd een maaltijdshake bij zich. Familie en vrienden houden rekening met haar voorkeuren, maar druk tijdens het proeven werkt averechts. Als anderen voortdurend vragen of ze iets lekker vindt, kan ze juist niets meer doorslikken.

Omdat haar veilige voedingsmiddelen vaak ongezond zijn, kreeg Marieke na de puberteit problemen met overgewicht. Ook heeft ze lipoedeem, waardoor afvallen moeilijker is. Van haar diëtist krijgt ze hulp om gezondere varianten te vinden van producten die ze wel kan eten. Van de ongeveer tien maaltijden die ze verdraagt, zijn er momenteel vier gezond.

Marieke vindt dat er te weinig passende hulp is voor volwassenen met ARFID. Psychologische hulp bracht haar eerder in een groep voor mensen met overeten, waar ze niet thuishoorde. Ze waarschuwt dat anderen haar niet moeten pushen om iets te proeven: begrip en rustige begeleiding helpen meer dan dwang.