Mensenrechten wereldwijd onder druk, zegt Human Rights Watch: wat heeft Trump daarmee te maken?
In dit artikel:
Human Rights Watch waarschuwt in het World Report 2026 dat het wereldwijde stelsel dat mensenrechten moet beschermen ernstig verzwakt is. Volgens het rapport is er sprake van brede democratische teruggang: ongeveer 72% van de wereldbevolking leeft inmiddels in landen met autoritaire besturing, een niveau vergelijkbaar met het midden van de jaren tachtig. Niet alleen grootmachten als China en Rusland zijn minder vrij dan twee decennia geleden; ook in gevestigde westerse democratieën neemt de druk op rechten toe.
De organisatie signaleert een patroon waarin gekozen politici via verkiezingen aan de macht komen maar vervolgens rechterlijke onafhankelijkheid, persvrijheid en parlementaire controle stap voor stap uithollen. Dit mechanisme ziet HRW terug in landen als India, Turkije, de Filipijnen, El Salvador en Hongarije. Zodra institutionele waarborgen verdwijnen, stranden ook burgerrechten snel, aldus het rapport.
Een groot deel van het rapport richt zich op de Verenigde Staten onder president Donald Trump. HRW concludeert dat in een tweede termijn pijlers van de rechtsstaat zijn verzwakt: de rechterlijke macht staat onder druk, vrouwenrechten worden teruggedrongen, sociale voorzieningen zijn afgebouwd en media, universiteiten en maatschappelijke organisaties ervaren toenemende belemmeringen. Op migratiegebied leidt het beleid volgens HRW tot onmenselijke omstandigheden en ongelijke behandeling; in 2025 vielen tientallen doden in Amerikaanse vreemdelingendetentie en leidde streng optreden tot angst in gemeenschappen.
Ook internationaal schiet het systeem tekort. Het vangnet tegen oorlogsmisdaden en genocide brokkelt af; collectief ingrijpen bij massaal geweld komt nauwelijks nog voor en het Internationaal Strafhof wordt systematisch ondermijnd. Rusland viel rechters aan en staten blijven soms leiders ontvangen die door het Strafhof worden gezocht. Voorbeelden als Soedan illustreren dat grootschalig geweld ongestoord kan doorgaan wanneer internationale reactie uitblijft.
Human Rights Watch noemt dit een beslissend moment en roept landen, maatschappelijke organisaties en internationale instituties die mensenrechten nog hoog houden op om gezamenlijk tegenwicht te bieden. De teneur is pessimistisch maar niet zonder hoop: alleen gezamenlijke actie kan verdere afbraak van het wereldwijde mensenrechtssysteem mogelijk nog keren.