Miljoenen mensen stemmen niet bij gemeenteraadsverkiezingen, dit is waarom

In dit artikel:

Op 18 maart zijn er gemeenteraadsverkiezingen in Nederland, maar uit een verkennend EenVandaag-onderzoek onder ruim 800 mensen die soms, zelden of nooit stemmen blijkt dat veel kiezers thuis blijven. De opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 was met 51 procent historisch laag; in sommige wijken zoals Carnisse (Rotterdam) kwam slechts 20 procent opdagen. Ter vergelijking: bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2025 lag de opkomst op 78,4 procent.

De belangrijkste reden om weg te blijven is gebrek aan vertrouwen in politici. Respondenten vinden dat lokale en landelijke politici meer met onderlinge strijd of zichzelf bezig zijn dan met inhoudelijke oplossingen. Toch praten veel van hen wél over politiek, vooral om te klagen over thema’s als AOW, immigratie en zorg. Familie en vrienden stemmen vaak wél.

Het onderzoek keek ook naar de gedachte van een opkomstplicht, zoals die in België bestaat. De meeste ondervraagden geven aan dat dwang, boetes of dreiging met verlies van stemrecht hen niet tot stemmen zou bewegen; wie gedwongen wordt zou eerder blanco stemmen. Veel respondenten denken bovendien dat ze in de toekomst niet zullen terugkeren naar de stembus, omdat ze de hoop hebben opgegeven dat politici naar hen luisteren.

Kortom: er is brede ontevredenheid die zich vertaalt in blijvende abstinentie, wat vragen oproept over representativiteit van lokale besturen.