Privacywaakhond: geheim inlichtingenteam politie overtreedt wet

In dit artikel:

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) stelt dat het politie-­team Openbare Orde Inlichtingen (TOOI) buiten zijn wettelijke bevoegdheden opereert. Het team verzamelt en bewaart in het geheim uitgebreide informatie om risico’s voor de openbare orde in te schatten — bijvoorbeeld bij demonstraties, voetbalwedstrijden en rellen — en gebruikt daarbij ook burgerinformanten. Volgens de AP gaat dit verder dan artikel 3 van de Politiewet 2012 toestaat, dat alleen een beperkte inbreuk op de privacy rechtvaardigt.

Kernpunten van de kritiek zijn langdurige dossiers over personen en de verwerking van bijzondere persoonsgegevens, zoals politieke opvattingen, religie of seksuele voorkeur, zonder aantoonbare noodzaak. Ook het vooraf onderzoeken en screenen van potentiële informanten gebeurt zonder duidelijke wettelijke grondslag, aldus de toezichthouder. Door deze werkwijze bestaat het risico op een chilling effect: mensen kunnen uit angst om gevolgd te worden terughoudend worden om aan publieke activiteiten mee te doen.

De AP heeft haar bevindingen aan de Tweede Kamer aangeboden en dringt aan op debat. Afhankelijk van de parlementaire uitkomst moet het TOOI óf zijn werkwijze beëindigen, óf moet de wet worden aangepast. De zaak roept vragen op over balans tussen openbare-ordehandhaving en bescherming van fundamentele privacy- en protestrechten.