Tbs-stelsel is vastgelopen: 'Code gitzwart'

In dit artikel:

De strafrechtsketen kampt volgens rechters Frank Hovens en Jos Mulbregt met een acuut probleem: het tbs-stelsel functioneert niet meer naar behoren — in hun woorden is het “code gitzwart”. Tbs (terbeschikkingstelling) wordt door rechters opgelegd wanneer een dader wegens een psychische of ziekelijke stoornis behandeling in een gesloten inrichting nodig heeft. Door tekorten lopen wachttijden op tot meer dan twee jaar; momenteel zitten ongeveer 270 tbs-plichtigen in gevangenissen te wachten op de start van hun behandeling.

De rechters leggen de bal bij de politiek, maar stellen ook dat magistraten terughoudender zouden moeten zijn met het opleggen van tbs, zeker bij minder ernstige feiten zoals bedreiging of stalking. Bij zware geweldsdelicten — moord, doodslag of verkrachting — blijven tbs-maatregelen volgens hen onvermijdelijk. Ook raden zij aan strenger te kijken naar het gebruik van tbs met voorwaarden: die lichtere variant werkt vaak niet als regels worden overtreden, waarna alsnog gedwongen opname volgt.

De minister wil 200 extra tbs-plaatsen creëren, maar Hovens en Mulbregt noemen dat onvoldoende en wijzen op de hoge kosten van tbs-plaatsen. Als alternatief pleiten zij voor uitbreiding van lichtere forensische klinieken en beschermd wonen. Een voorgesteld wetsvoorstel dat gedwongen opname in reguliere psychiatrische ggz-klinieken mogelijk maakt voor psychisch gestoorde daders zonder tbs zien zij als een welkome ontwikkeling; dit kan voorkomen dat mensen met verward gedrag onnodig zwaar gestraft worden en tegelijk de druk op tbs-klinieken verlichten.