Wat is eigenlijk een psychose en welke misvattingen gaan daarover rond?
In dit artikel:
De term psychose wordt vaak licht gebruikt, terwijl het een ingrijpende en verwarrende ervaring is. In Nederland krijgt ongeveer 1 op de 100 mensen ooit te maken met een psychose; de eerste episode treedt meestal op in de jongvolwassenheid. Jaarlijks gaat het hier om ongeveer 3.000 jonge volwassenen. Onlangs besteedde Metro aandacht aan een zaak waarin Bouchra tijdens een psychose haar halfzus Anouk doodde en dat livestreamde, wat laat zien hoe ingrijpend en soms tragisch zulke episodes kunnen zijn.
Een psychose betekent dat iemand moeite heeft om onderscheid te maken tussen wat echt is en wat niet; percepties, gedachten en oordelen raken verstoord. De aandoening is behandelbaar: meestal met antipsychotische medicatie gecombineerd met psychologische begeleiding en therapie. Vroege herkenning en snelle toegang tot hulp versnellen doorgaans het herstel.
De oorzaak is meestal multifactoriëel. Erfelijkheid (familiegeschiedenis van schizofrenie of een bipolaire stoornis) en bepaalde genetische afwijkingen verhogen het risico, maar ook lichamelijke aandoeningen en hormonale problemen kunnen een rol spelen. Omgevingsfactoren zijn eveneens belangrijk: trauma op jonge leeftijd, langdurige stress, pesten, depressie, slaaptekort en middelengebruik kunnen een psychose uitlokken of verergeren.
Er bestaan hardnekkige misverstanden, vooral over geweld. Hoewel in zeldzame gevallen iemand tijdens een psychose een ernstig misdrijf kan plegen, is geweld niet kenmerkend; mensen met een psychose zijn vaker slachtoffers dan daders. In Nederland beoordeelt de rechter bij een delict of iemand ten tijde van het feit psychotisch was; bij ontoerekeningsvatbaarheid volgt doorgaans behandeling (zoals tbs) in plaats van reguliere gevangenisstraf.
Signalen om op te letten zijn gedragsveranderingen, terugtrekking, minder functioneren, en bijvoorbeeld het horen van stemmen. Wie deze tekenen bij zichzelf of anderen herkent, moet snel de huisarts, huisartsenpost of de eigen behandelaar bellen. Bij suïcidale gedachten is er 113 Zelfmoordpreventie (www.113.nl, 113 of 0800-0113) en voor anonieme, professionele gesprekken is de MIND Hulplijn beschikbaar. Rust, regelmaat, voldoende slaap en steun van naasten bevorderen herstel naast medische behandeling.